محمد مهريار

233

فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )

تبديل‌اند ) . صورت پاوه هم شبيه زاوه و آوه به همين معناست . پاوه در تركيب كلمه به صورت « پا + و + ه » است . يعنى « پا + آو » ( كه در تركيب به‌صورت « واو » مكسور به گوش مىرسد ) و « ه » جزء آخر علامت نسبت است . پس پاوه يعنى آنجا كه آب با پاى خود پيش مىرود و به زمين مىنشيند . اصطلاح به زمين نشستن آب اصطلاح رايج اصفهان است . ( در عرف و تداول اصفهانى مىگويند آب به زمين نشست يعنى جريان آب بر زمين مسلط بود و امكان شرب زمين حاصل ) . نكتهء ديگر آنكه با واژهء « پا » ، در اطراف مملكت امكنهء بسيارى نامبردار مىباشد و به دو صورت « پا » و « پاى » امكنه و بقاع بسيارى را مىتوان نشان داد به‌صورت پاورود ( زنجان ) ، پاوان ( همدان ) ، پامچال ( كرج ) و غيره و غيره . حال‌كه اين معنا روشن گرديد ، مىگوييم كه « پاوا » ى ما هم تركيبى از همين « پا » دارد . در تقطيع اين واژه به‌صورت « پا + آو + ا » در مىآيد . جزء اول آن همان كلمهء « پا » است و مناسبت استعمال آن همان است كه گفتيم براى نشستن آب به زمين مىگويند ، آب با پاى خود ( و نه با وسيلهء ديگر ) به زمين نشسته يا مىنشيند ، و جزء دوم « آو » كه به‌صورت تطور يافته « وه » به نظر مىرسد ، همان كلمهء « او » است كه به معناى آب در ايران در همه‌جا مورد استعمال است و از ريشهء اوستايى « آو » ( Ow ) آمده است . اما دربارهء جزء آخر بايد توضيحى بيشتر بدهيم . اين ديه‌ها امروز و ديروز ايجاد نشده است كه نامى قديمى روى آن گذاشته باشند . اين ديه‌ها قرونى پيش از آمدن تازيان به ايران وجود داشته و نام آنها به ثبت و ضبط ديوانها و دفاتر درآمده و به زبانهاى بنيادى ( اوستايى ، پارسى باستان ، پهلوى ) ناميده شده و مورد سكونت و معاملت انسانها قرار گرفته است . نام آنها هم در گردونه و تطور قرون تحول يافته تا به ما رسيده است و در عين اينكه ديه است ، زيستگاههاى آدمى ، سند قوميت و تمدن ملت ما است . از اين‌رو است كه بر روى قدمت آنها اين‌قدر تأكيد به عمل مىآيد و در نامگذارى آنها از زبانهاى بنيادى استمداد مىشود . وجه تسميهء آنها هم پيدا كردن معنى نام آنهاست و كيفيت تطّور آنها تا برسيم به زبانهاى بنياد . حال‌كه اين معنا دانسته شد مىگوييم كه چون در خط پهلوى علامت « آ » و « ه » يكى است ، پس برحسب كيفيت قرائت قبايل مختلف و لهجه‌هاى مختلف پاوا همان پاوه است و پاوه همان پاوا و همين امر دو صورت پاوا ( لنجان ، مشهد ) و پاوه ( قصر شيرين ، پاوه ) را توجيه مىكند ، به تعبير ديگر اين هر دو